Vai trò của thuế như thế nào? Ảnh hưởng của thuế?

Cơ chế thị trường ra đời nhằm giải quyết 3 vấn để cơ bản của nền kinh tế (sản xuất cho ai, cái gì vầ như thế nào) thông qua những yếu tố của nó đã tạo ra động lực phát triển sản xuất, làm tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả cũng như chất lượng, thúc đẩy quá trình xã hội hoá sản xuất, đẩy nhanh quá trình tích tụ và tập trung hoá sản xuất.

Tuy nhiên bên cạnh những ưu điểm đó vẫn còn tồn tồn tại song song là những nhược điểm gây cho xã hội những lãng phí về nguồn nhân lực, tài nguyên, vốn dẫn đến độc quyền thủ tiêu cạnh tranh. Với cơ chế phân phối qua thị trường,sự phân cách giữa người giàu và người nghèo ngày càng gia tăng, tạo sự bất ổn định về chính trị kinh tế xã hội.

Từ những điều trên đó cần thiết phải có sự can thiệp của Nhà nước vào quá trình sản xuất để phát huy những mặt tích cực của cơ chế thị trường đồng thời hạn chế tối đa những nhược điểm của chúng. Có nhiều cách để Nhà nước sử dụng như: Kế hoặch hoá, pháp luật, các chính sách tài chính tiền tệ..vv.. Trong đó thì chính sách tài chính tiền tệ đóng vai trò quan trọng nhất và Thuế là một công cụ quan trọng trong chính sách tài chính tiền tệ, được nhà nước sử dụng để thực hiện vai trò quản lý kinh tế xã hội của mình.

Có thể thấy rõ vai trò của Thuế tiêu biểu ở các mặt sau:

* Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước:

Nền kinh tế của mỗi quốc gia phải dựa chủ yếu vào nguồn thu từ nội bộ nền kinh tế quốc dân.Tất cả các nguồn thu đó đều thông qua thuế, phí và các hình thức thu khác như: vay mượn, viện trợ nước ngoài, bán tài nguyên quốc gia, thu khác..vv..Tuy nhiên trên thực tế các hình thức thu ngoài thuế đó có rất nhiều hạn chế, bị ràng buộc bởi nhiều yếu tố. Do đó thuế được coi là khoản thu quan trọng nhất vì nó mang tính ổn đình lâu dài và nền kinh tế càng phát triển thì khoản thu này càng tăng.  


Số thu thuế và phí chiếm phần chủ yếu trong tổng thu ngân sách, bảo đảm về cơ bản nhu cầu về phúc lợi xã hội cũng như để phát triển đất nước, giảm bội chi ngân sách, giảm lạm phát, từng bước góp phần ổn định trật tự xã hội, giành một phần để tăng tích luỹ. Như vậy, thuế là nguồn thu quan trọng nhất của ngân sách nhà nước.

* Thuế góp phần điều chỉnh các mục tiêu kinh tế vĩ mô của Nhà nước:

Chính sách thuế được đặt ra không chỉ có tác dụng mang lại nguồn thu cho ngân sách mà qua đó còn góp phần thực hiện chức năng kiểm kê, kiểm soát, quản lý hướng dẫn và khuyến khích phát triển sản xuất, mở rộng lưu thông đối với tất cả các thành phần kinh tế theo hướng phát triển của kế hoạch nhà nước, đóng góp tích cực vào việc điều chỉnh các nhân tố trong nền kinh tế quốc dân.

Ngày nay việc xử lý các mục tiêu của kinh tế vĩ mô là nhiệm vụ trọng tâm của mọi quốc gia. Sự thành bại của việc quản lý Nhà nước, nền kinh tế không gì khác là giải quyết các mục tiêu của kinh tế vĩ mô. Trong nền kinh tế thị trường hội nhập, người ta xác định 4 mục tiêu cơ bản của kinh tế vĩ mô mà mọi quốc gia đều theo đuổi đó là:

+ Đảm bảo thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế một cách hợp lý .

+ Tạo được công ăn việc làm đầy đủ cho người lao động.

+ ổn định giá cả, tiền tệ, chống lạm phát.

+Thực hiện sự cân bằng cán cân thanh toán quốc tế.

Qua 4 mục tiêu trên ta có thể thấy rằng Thuế là một công cụ vô cùng quan trọng để biến 4 mục tiêu đó thành hiện thực.

Thuế kích thích sự tăng trưởng tốc độ kinh tế tạo ra nhiều việc làm :

Một khi nền kinh tế có dấu hiệu suy thoái, tức là khi đầu tư trì trệ, sản xuất và tiêu dùng đều giảm thì nhà nước dùng thuế để kích thích đầu tư và khuyến khích tiêu dùng bằng cách giảm thuế :

+ Giảm thuế đánh vào sản xuất, giảm thuế đối với hàng sản xuất ra để khuyến khích tạo lợi nhuận, kích thích việc đầu tư.

+ Giảm thế đánh vào tiêu dùng nhằm khuyến khích tiêu dùng.

Một giải pháp khác nữa là tăng thuế đánh vào thu nhập về tiền gửi tiết kiệm và thu nhập về tài sản dự trữ, từ đó sẽ khuyến khích việc đưa vốn vào đầu tư, sản xuất kinh doanh.

Vai trò của thuế có tác dụng tái phân phối các nguồn tài chính, góp phần thực hiện công bằng xã hội:

Mặt trái của nền kinh tế thị trường là làm ra tăng sự phân hoá giàu nghèo, sự phân hoá này làm xã hội mất cân bằng và làm giảm tính hiệu quả kinh tế-xã hội. Vì thế, cần phải có những biện pháp phân phối lại của cải xã hội nhằm hạn chế sự phân hoá này, làm cân bằng xã hội.

Nhà nước dùng thuế để điều tiết sự mất công đối giữa người giàu và người nghèo thông qua việc trợ cấp hoặc cung cấp hàng hoá công cộng. Thông qua thuế thu nhập, Nhà nước thực hiện điều chỉnh vĩ mô trong lĩnh vực tiền lương và thu nhập làm hạn chế sự phân hoá giàu nghèo và tiến tới công bằng xã hội. Không những thế chính sách thuế nhằm điều chỉnh thu nhập là các khoản thuế đánh vào tiêu dùng: Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế Giá trị gia tăng..

Thuế là một phương tiện để kiềm chế lạm phát:

Nguyên nhân của lạm phát có thể do cung cầu làm cho giá cả hàng hoá tăng lên hoặc do chi phí đầu vào tăng do đó thuế được sử dụng để điều chỉnh lạm phát, ổn định giá cả thị trường:

+ Nếu cung nhỏ hơn cầu thì nhà nước dùng thuế để điều phối bằng cách giảm thuế đối với các nguyên liệu sản xuất, giảm thuế thu nhập để kích thích đầu tư sản xuất làm cho cung cân bằng cầu và ngược lại.

+ Nếu lạm phát tăng làm tăng thất nghiệpgây ra sự trì trệ của tốc độ phát triển kinh tế, giá cả đầu vào tăng, nhà nước dùng thuế hạn chế tăng chi phí bằng cách cắt giảm thuế đánh vào chi phí, kích thích tăng năng suất lao động.

Thuế không những đóng góp vào bảo hộ sản xuất nội địa mà còn tạo điều kiện hội nhập nền kinh tế thế giới:

Để kích thích sản xuất trong nước phát triển, kích thích sản xuất hàng hoá xuất khẩu, nhà nước đánh thuế rất thấp hoặc không đánh thuế vào hàng xuất khẩu và ngược lại. Khuyến khích xuất khẩu hàng hoá đã qua chế biến, hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô để tận dụng công nghệ cũng như nguyên liệu. Đánh thuế nhập khẩu thấp đối với hàng hoá máy móc thiết bị trong nước chưa sản xuất được và đánh thuế nhập khẩu cao đối với mặt hàng mà trong nước đã sản xuất được hoặc hàng tiêu dùng xa xỉ.

Hiện nay, xu hướng hội nhập kinh tế đang phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới, sự ưu đãi, các hiệp định về thuế cũng như tính thông lệ quốc tế của chính sách thuế sẽ làm gia tăng sự hoà nhập kinh tế giữa các quốc gia trong khu vực nói riêng và cộng đồng quốc tế nói chung.